Goya en het Spaanse realisme in Bozar, een introductie door Gerolf Van de Perre
In Bozar loopt tot 11 januari de tentoonstelling “Luz y sombra. Goya en Spaans realisme”. Het is geen klassieke blockbuster met uitsluitend grote iconische doeken, maar een subtiel opgebouwde expo rond een “fantastisch schilder, tekenaar en etser”, zoals Gerolf hem omschrijft. Naast werk van Francisco Goya zelf worden ook Spaanse kunstenaars sinds Goya getoond, in uiteenlopende disciplines.
De expo toont kleiner en minder bekend werk, naast Spaanse uitingen sinds Goya in alle disciplines. Beeldhouwkunst, (moderne) architectuur, fotografie, vormgeving en illustratie: het komt allemaal aan bod. Dat brede spectrum maakt de tentoonstelling bijzonder geschikt als vertrekpunt voor een gesprek over kunst, maatschappij en geschiedenis – ook met leerlingen.
Goya als beeldbepaler van Spanje
Wat de tentoonstelling volgens Gerolf zo sterk maakt, is hoe ze laat zien “hoe beeldbepalend Goya was voor het idee Spanje”. In de Spaanse cultuurgeschiedenis lopen licht en schaduw altijd scherp door elkaar heen. “Licht en schaduw stonden daar toch altijd wat schriller tegenover elkaar, hoe moeilijk ze soms ook te ontwarren zijn,” zegt hij.
Goya is in dat opzicht een ideale gids. Zijn werk beweegt zich voortdurend tussen schoonheid en geweld, rede en waanzin, geloof en twijfel. Die dualiteit loopt als een rode draad door de expo én door de selectie van latere Spaanse kunstenaars die op hem voortbouwen. De tentoonstelling nodigt zo uit om na te denken over hoe een land, een geschiedenis en zelfs een identiteit in beelden wordt gevat.
Een uitdagende maar rijke opzet
De tentoonstelling is ambitieus en multidisciplinair opgevat. Net daardoor is ze niet altijd eenduidig. Gerolf merkt op dat “het kan lijken dat de expo soms vreemde bokkensprongen maakt” en dat “de muurteksten geenszins de evidente antwoorden geven”.
Precies dat open karakter maakt de expo interessant, maar het vraagt wel om context. Voor leerlingen – en eigenlijk ook voor veel volwassenen – is een voorbereidend kader dan geen overbodige luxe. Thema’s als de Spaanse geschiedenis, de rol van de Kerk, de Verlichting, oorlog en censuur, maar ook de evolutie van beeldtaal en realisme, kunnen leerlingen helpen om de getoonde werken beter te plaatsen.
Een introductie tot de expo
Om je optimaal voor te bereiden op de expo, of om er de voornaamste lessen uit te halen, biedt Gerolf op 18 december 2025 een introductie tot de expo.
- Hoe verhoudt kunst zich tot macht en geweld?
- Wanneer wordt realisme confronterend, kritisch of zelfs subversief?
- Hoe gebruiken kunstenaars licht en schaduw, niet alleen technisch, maar ook inhoudelijk?
Het zijn slechts enkele vragen die tijdens deze introductie aan bod zullen komen. De bedoeling is om“een paar interessante maar moeilijk uitgelegde concepten uit te klaren” en zo leerlingen (en leerkrachten) te helpen om meer uit het tentoonstellingsbezoek te halen.
De lezing van Gerolf Van de Perre gaat door op 18 december 2025. Toegang is gratis voor de leerlingen van de Academie en de Kunsthumaniora, maar registratie is noodzakelijk, KLIK HIER of via deze QR-code
Francisco de Goya y Lucientes (1746 – 1828), Francisco Bayeu, 1786, oil on canvas, 109 x 82 cm. Valencia, Museo de Bellas Artes de Valencia (Inv. 584)
